Οι επίσημες οδηγίες του υπουργείου Παιδείας για τη διδασκαλία του μαθήματος στις Γ΄, Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ τάξεις κατά το πρώτο τρίμηνο του σχολικού έτους 2026-2027
Από το ερώτημα «τι με κάνει ξεχωριστό;» μέχρι το «μπορεί η βία να είναι ποτέ δικαιολογημένη;», μια σειρά από ζητήματα γύρω από την ταυτότητα, τα συναισθήματα, τη δικαιοσύνη, την ευτυχία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την προσωπική ευθύνη περιλαμβάνονται στη διδασκαλία της Ηθικής στο Δημοτικό Σχολείο.
Οι σχετικές οδηγίες αφορούν τις Γ΄, Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ τάξεις για το πρώτο τρίμηνο του σχολικού έτους 2026-2027 και απεστάλησαν στις σχολικές μονάδες από το υπουργείο Παιδείας, έπειτα από εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής.
Η προσέγγιση διαφοροποιείται ανάλογα με την τάξη. Ξεκινά από τη μοναδικότητα, τα συναισθήματα και την αυτορρύθμιση και φτάνει σε πιο σύνθετα ερωτήματα σχετικά με την ανισότητα, τη βία, τα δικαιώματα και την ευθύνη για τις συνέπειες των πράξεων.
Δείτε εδώ τις οδηγίες διδασκαλίας της Ηθικής
Γ΄ Δημοτικού: Μοναδικότητα και συναισθήματα
Στη Γ΄ Δημοτικού οι μαθητές καλούνται να αναγνωρίσουν τη δική τους μοναδικότητα, αλλά και την αξία και την ιδιαιτερότητα κάθε ανθρώπου.
Ένα από τα βασικά ερωτήματα είναι «Τι με κάνει ξεχωριστό;».
Παράλληλα, τα παιδιά προβληματίζονται για το εάν είναι κακό να θέλει κάποιος να είναι κάτι που δεν είναι, πώς αντιλαμβανόμαστε τα συναισθήματά μας και σε ποιον βαθμό η εικόνα που σχηματίζουμε για τον εαυτό μας επηρεάζεται από τη γνώμη των άλλων.
Στη διδασκαλία εντάσσεται και η αυτορρύθμιση. Οι μαθητές καλούνται να σκεφτούν πότε δυσκολεύονται να ελέγξουν τις αντιδράσεις τους και να αναζητήσουν τρόπους διαχείρισης δύσκολων κοινωνικών καταστάσεων, όπως στιγμές θυμού, σύγκρουσης ή αδικίας.
Δ΄ Δημοτικού: Υπάρχει «τέλειος» άνθρωπος;
Στη Δ΄ Δημοτικού τα ερωτήματα μεταφέρονται σε έννοιες όπως η τελειότητα, η γενναιότητα, η δικαιοσύνη και η μεροληψία.
«Υπάρχει τέλειος άνθρωπος;» είναι ένα από τα ζητήματα που τίθενται στους μαθητές.
Ακολουθεί το ερώτημα: «Φοβάται ποτέ ένας γενναίος άνθρωπος;»
Σύμφωνα με τις οδηγίες, στόχος είναι οι μαθητές να κατανοήσουν ότι η γενναιότητα δεν ταυτίζεται με την απουσία φόβου. Συνδέεται με τη δυνατότητα ενός ανθρώπου να ενεργεί με υπευθυνότητα και θάρρος ακόμη και όταν φοβάται.
Οι μαθητές εξετάζουν επίσης εάν είναι σωστό να βοηθάμε μόνο εκείνους που συμπαθούμε, προσεγγίζοντας μέσα από αυτό το ερώτημα τις έννοιες της δικαιοσύνης και της μεροληψίας.
Ε΄ Δημοτικού: Ευτυχία και δικαιώματα
Στην Ε΄ Δημοτικού εισάγονται πιο σύνθετα κοινωνικά και ηθικά ζητήματα.
Το γενικό ερώτημα «Πώς να ζούμε καλά;» ανοίγει τη συζήτηση για την ευτυχία, τις ανθρώπινες ανάγκες και τη συνύπαρξη.
Οι μαθητές καλούνται ακόμη να αναρωτηθούν «ποιο είναι το σημαντικότερο πράγμα στη ζωή;» και εάν μπορεί ένας άνθρωπος να είναι ευτυχισμένος σε έναν κόσμο όπου άλλοι άνθρωποι υποφέρουν.
Στο πλαίσιο αυτό συζητούν για την ανισότητα, την αδικία και τον πόνο, αλλά και για πιθανούς τρόπους αντιμετώπισης τέτοιων καταστάσεων.
Στη διδασκαλία περιλαμβάνονται επίσης δικαιώματα που σχετίζονται με την ασφάλεια, την ευημερία και την ελευθερία της έκφρασης, ενώ εξετάζονται περιπτώσεις αδικίας και άνισης μεταχείρισης.
Ιδιαίτερο μέρος καταλαμβάνει το ερώτημα:
«Μπορεί η βία να είναι ποτέ δικαιολογημένη;»
Με αφετηρία διασκευασμένο απόσπασμα από τα «Ταξίδια του Γκιούλιβερ», οι μαθητές καλούνται να διακρίνουν τη σωματική, λεκτική και ψυχολογική βία από την αντιπαράθεση ή την έντονη διαφωνία.
Παράλληλα, προβληματίζονται για το εάν και πότε μια μορφή βίας θα μπορούσε να θεωρηθεί αμυντική ή αναγκαία.
ΣΤ΄ Δημοτικού: Ταυτότητα και ευθύνη
Για τους μαθητές της ΣΤ΄ Δημοτικού, το θεματικό πεδίο έχει τον τίτλο «Το ηθικό υποκείμενο» και θέτει ως αφετηρία το ερώτημα «Ποιος/-ά νομίζεις ότι είσαι;».
Οι μαθητές προσεγγίζουν έννοιες όπως η ταυτότητα, οι ρόλοι, τα συναισθήματα και η αυτοεικόνα, εξετάζοντας παράλληλα πώς η σχέση με τον εαυτό εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου.
Ο αυτοσεβασμός και η σύνδεσή του με τον σεβασμό προς τους άλλους αποτελούν επίσης αντικείμενο της διδασκαλίας.
Σε αυτό το επίπεδο τίθεται και ένα σύνθετο ζήτημα προσωπικής ευθύνης: εάν κάποιος μπορεί να θεωρείται υπεύθυνος για τις συνέπειες των πράξεών του ακόμη και όταν δεν τις είχε προβλέψει.
Ένα ακόμη ερώτημα που καλούνται να εξετάσουν οι μαθητές είναι:
«Είναι αρκετό να γνωρίζω τι είναι σωστό να κάνω, για να το κάνω;»
Μέσα από τα διαφορετικά ερωτήματα ανά τάξη, οι οδηγίες για το πρώτο τρίμηνο κινούνται από την κατανόηση του εαυτού και των συναισθημάτων στις μικρότερες τάξεις προς ζητήματα δικαιοσύνης, δικαιωμάτων, βίας και ηθικής ευθύνης στις μεγαλύτερες.
