Σημαντικές παρεμβάσεις στη σχολική εκπαίδευση, στη λειτουργία των εκπαιδευτικών δομών και στο υπηρεσιακό καθεστώς των εκπαιδευτικών περιλαμβάνει το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση. Συνολικά 37 επιμέρους διατάξεις, από το άρθρο 43 έως το άρθρο 79, καλύπτουν ζητήματα που αφορούν τη φοίτηση των μαθητών, τα διδασκόμενα μαθήματα, την ψηφιακή εκπαίδευση, την Ειδική Αγωγή και τη διοίκηση σχολικών και υποστηρικτικών δομών.
Στις προβλέψεις του νομοσχεδίου περιλαμβάνεται η δωρεάν συμμετοχή των μαθητών της Γ΄ Γυμνασίου στις εξετάσεις για το Κρατικό Πιστοποιητικό Πληροφορικής από το σχολικό έτος 2026-2027, ενώ προστίθεται η Ηθική στα διδασκόμενα μαθήματα του Γυμνασίου. Παράλληλα, προωθείται η πιλοτική διδασκαλία της ιταλικής γλώσσας σε επιλεγμένα Γενικά Λύκεια και αυξάνεται από 40 σε 80 ο προβλεπόμενος ανώτατος αριθμός εκπαιδευτικών για το Ψηφιακό Φροντιστήριο.
Οι ρυθμίσεις επεκτείνονται στις μεταθέσεις, τις αποσπάσεις, τη συνυπηρέτηση και τη μοριοδότηση εκπαιδευτικών, καθώς και στην αναγνώριση εξειδικευμένων προσόντων στην Ειδική Αγωγή. Προβλέπονται επίσης οικονομική ενίσχυση για εξοπλισμό μαθητών και φοιτητών με αναπηρία, δημιουργία Εθνικού Πληροφοριακού Συστήματος Ειδικής Αγωγής και αλλαγές στην οργάνωση της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στο εξωτερικό.
Τα άρθρα 41 και 42 προσδιορίζουν τον σκοπό και το αντικείμενο των παρεμβάσεων, με έμφαση στην ισότιμη πρόσβαση στη μάθηση, στην ψυχοκοινωνική προστασία των μαθητών και στην αποτελεσματικότερη λειτουργία των εκπαιδευτικών υπηρεσιών.
Προστασία μαθητών και σχολική φοίτηση
Η ψυχοκοινωνική υποστήριξη των παιδιών αποτελεί έναν από τους πρώτους άξονες του νομοσχεδίου. Με το άρθρο 43 ενισχύεται ο ρόλος των ψυχολόγων και των κοινωνικών λειτουργών στην αντιμετώπιση δυσκολιών που επηρεάζουν τους μαθητές. Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για περιπτώσεις στις οποίες εντοπίζονται ενδείξεις κακοποίησης ή παραμέλησης, ώστε να ενεργοποιούνται διαδικασίες προστασίας.
Στο ίδιο πλαίσιο, το άρθρο 44 αντιμετωπίζει το ζήτημα της φοίτησης παιδιών που διαμένουν μαζί με τις μητέρες τους σε ξενώνες κακοποιημένων γυναικών. Όταν τεκμηριώνεται κίνδυνος για την ασφάλειά τους, προβλέπεται η δυνατότητα εγγραφής ή μετεγγραφής σε σχολική μονάδα χωρίς να απαιτείται η συναίνεση του άλλου γονέα.
Αλλαγές στις διαδικασίες εγγραφής και μετεγγραφής εισάγει και το άρθρο 45. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η δυνατότητα αυτεπάγγελτης εγγραφής σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, προκειμένου να αντιμετωπίζονται διοικητικές εκκρεμότητες που ενδέχεται να δυσχεραίνουν την έναρξη ή τη συνέχιση της σχολικής φοίτησης.
Νέα μαθήματα και ψηφιακή εκπαίδευση
Στο πρόγραμμα του Γυμνασίου προστίθεται το μάθημα της Ηθικής, σύμφωνα με το άρθρο 46, το οποίο τροποποιεί την επίσημη κατάταξη των διδασκόμενων μαθημάτων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Μία ακόμη αλλαγή αφορά την πιστοποίηση των ψηφιακών δεξιοτήτων. Το άρθρο 47 δίνει στους μαθητές της Γ΄ Γυμνασίου τη δυνατότητα να συμμετέχουν χωρίς οικονομική επιβάρυνση στις εξετάσεις για την απόκτηση του Κρατικού Πιστοποιητικού Πληροφορικής, με έναρξη από το σχολικό έτος 2026-2027.
Στο πεδίο των ξένων γλωσσών, το άρθρο 48 προβλέπει την πιλοτική εισαγωγή της ιταλικής ως δεύτερης ξένης γλώσσας σε επιλεγμένα Γενικά Λύκεια κατά τα σχολικά έτη 2027-2028 και 2028-2029. Η πρόβλεψη συνδέεται με τη δυνατότητα συνέχισης της εκμάθησης της γλώσσας από μαθητές που έχουν ήδη διδαχθεί ιταλικά στο Γυμνάσιο.
Στην ψηφιακή διδασκαλία επικεντρώνεται το άρθρο 49, με τροποποιήσεις που αφορούν την Ψηφιακή Εκπαιδευτική Πύλη και το Ψηφιακό Φροντιστήριο. Η σημαντικότερη αριθμητική μεταβολή είναι η αύξηση από 40 σε 80 του ανώτατου αριθμού εκπαιδευτικών που προβλέπεται στη σχετική διάταξη, διευρύνοντας το πλαίσιο στελέχωσης της υπηρεσίας.
Για την επαγγελματική εκπαίδευση, το άρθρο 50 μεταθέτει στο σχολικό έτος 2027-2028 την έναρξη εφαρμογής ρυθμίσεων σχετικά με τη μεταφορά καινοτομιών από τα Πρότυπα Επαγγελματικά Λύκεια στα ΕΠΑΛ και τη λειτουργία των Εργαστηριακών Κέντρων.
Παράλληλα, το άρθρο 51 τροποποιεί το πλαίσιο συστέγασης σχολικών μονάδων, επιτρέποντας, υπό προϋποθέσεις, την ταυτόχρονη χρήση κοινών διδακτικών ή εργαστηριακών χώρων. Η ρύθμιση αφορά την οργάνωση της συλλειτουργίας σχολείων που στεγάζονται στις ίδιες εγκαταστάσεις.
Υπηρεσιακές μεταβολές και στελέχη εκπαίδευσης
Σημαντικό μέρος των διατάξεων αφορά το προσωπικό της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, με αλλαγές που καλύπτουν μετακινήσεις, τοποθετήσεις, διδακτικό ωράριο και διαδικασίες αξιολόγησης.
Με το άρθρο 52 διευρύνονται οι προβλέψεις για την κάλυψη οδοιπορικών εξόδων προσωπικού που μετακινείται μεταξύ σχολικών μονάδων προκειμένου να συμπληρώσει το υποχρεωτικό του ωράριο. Στις σχετικές ρυθμίσεις περιλαμβάνονται και κατηγορίες Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού.
Το άρθρο 53 διευρύνει τη δυνατότητα ανάληψης θέσεων προϊσταμένων σε μικρές σχολικές μονάδες Ειδικής Αγωγής. Συγκεκριμένα, προβλέπεται η συμμετοχή μελών του Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού στη διοίκηση ορισμένων ειδικών δημοτικών σχολείων και νηπιαγωγείων.
Ζητήματα υπηρεσιακής κατάστασης στελεχών μετά την ολοκλήρωση της θητείας τους ρυθμίζονται με το άρθρο 54, το οποίο επανακαθορίζει προβλέψεις για τις μεταθέσεις και τις τοποθετήσεις τους κατά την επιστροφή σε εκπαιδευτικά καθήκοντα.
Στο πεδίο της αξιολόγησης, το άρθρο 55 συμπληρώνει το πλαίσιο που αφορά τα αρμόδια όργανα και τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους. Ακολουθεί το άρθρο 56, με τροποποιήσεις στους κανόνες συμπλήρωσης του υποχρεωτικού διδακτικού ωραρίου, οι οποίες συνδέονται με τη διαχείριση του εκπαιδευτικού προσωπικού και την κάλυψη των διδακτικών αναγκών.
Ειδική μέριμνα προβλέπεται στο άρθρο 57 για εκπαιδευτικούς και μέλη ειδικού εκπαιδευτικού ή βοηθητικού προσωπικού που έχουν αναλάβει καθήκοντα δικαστικού συμπαραστάτη. Για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις εισάγεται κατ’ εξαίρεση δυνατότητα απόσπασης, με στόχο τη διευκόλυνση της εκπλήρωσης των σχετικών υποχρεώσεων.
Στο άρθρο 58 περιλαμβάνεται ιδιαίτερη ρύθμιση για τη συνυπηρέτηση εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Η παρέμβαση αφορά τη δυνατότητα υπηρεσιακής μετακίνησης με γνώμονα τη συνύπαρξη των μελών μιας οικογένειας στον ίδιο τόπο.
Αλλαγές εισάγονται και στη μοριοδότηση επιμορφωτικών προγραμμάτων και επιμορφωτικού έργου κατά την επιλογή στελεχών εκπαίδευσης. Το άρθρο 59 αφορά, μεταξύ άλλων, τους περιφερειακούς διευθυντές, τους διευθυντές εκπαίδευσης και τους προϊσταμένους των ΚΕΔΑΣΥ.
Στην αναγνώριση εξειδικευμένων προσόντων επικεντρώνονται τα άρθρα 60 και 61. Η πιστοποιημένη γνώση της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας και της γραφής Braille προστίθεται στα κριτήρια αξιολόγησης των εκπαιδευτικών Ειδικής Αγωγής, ενώ αντίστοιχη πρόβλεψη εισάγεται στους αξιολογικούς πίνακες του Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού.
Ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό
Έξι διατάξεις, από το άρθρο 62 έως το άρθρο 67 με εξαίρεση το τελευταίο που αφορά εξοπλισμό αναπηρίας, περιλαμβάνουν παρεμβάσεις για την ελληνόγλωσση εκπαίδευση και τη στελέχωση εκπαιδευτικών δομών εκτός Ελλάδας.
Το άρθρο 62 ρυθμίζει την αναπλήρωση των συντονιστών εκπαίδευσης στο εξωτερικό, προκειμένου να διασφαλίζεται η συνέχεια της διοικητικής λειτουργίας. Στο άρθρο 63 επαναπροσδιορίζονται οι κατηγορίες διδακτικού προσωπικού που μπορούν να υπηρετούν στις εκπαιδευτικές μονάδες και στα προγράμματα ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη περιλαμβάνει το άρθρο 64 για την ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο Ηνωμένο Βασίλειο, με αντικείμενο την αντιμετώπιση ειδικών αναγκών της ελληνικής εκπαιδευτικής παρουσίας στη χώρα.
Με το άρθρο 65 διευρύνεται η δυνατότητα τοποθέτησης αποσπασμένων εκπαιδευτικών με πλήρες ωράριο σε Τμήματα Ελληνικών Σπουδών του εξωτερικού. Η ρύθμιση συνδέεται με την υποστήριξη της διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού.
Το άρθρο 66 προβλέπει δυνατότητα παράτασης απόσπασης για εκπαιδευτικούς των οποίων οι σύζυγοι είναι μόνιμοι κάτοικοι εξωτερικού, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις ανάγκες της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης όσο και τη διατήρηση της οικογενειακής συνοχής.
Ειδική Αγωγή και εκπαιδευτική υποστήριξη
Στο πεδίο της πρόσβασης στην εκπαίδευση για άτομα με αναπηρία, το άρθρο 67 προβλέπει πρόγραμμα οικονομικής ενίσχυσης μαθητών και φοιτητών για την προμήθεια εξειδικευμένου εξοπλισμού. Η παρέμβαση αποσκοπεί στη διευκόλυνση της συμμετοχής τους στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην αντιμετώπιση πρακτικών εμποδίων στη μάθηση.
Η δημιουργία Εθνικού Πληροφοριακού Συστήματος Ειδικής Αγωγής προβλέπεται στο άρθρο 68. Η νέα ψηφιακή υποδομή προορίζεται για την υποστήριξη μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, καθώς και για την καλύτερη οργάνωση και παρακολούθηση των σχετικών διαδικασιών.
Το άρθρο 69 εισάγει αλλαγές στη διαδικασία αξιολόγησης μαθητών από τα Κέντρα Διεπιστημονικής Αξιολόγησης, Συμβουλευτικής και Υποστήριξης (ΚΕΔΑΣΥ). Οι προβλέψεις αφορούν τη λειτουργία του μηχανισμού εντοπισμού και αξιολόγησης ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών.
Στις δομές ειδικής επαγγελματικής εκπαίδευσης επικεντρώνεται το άρθρο 70, με τροποποιήσεις στις προϋποθέσεις φοίτησης στα Εργαστήρια Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης. Η ρύθμιση αφορά την πρόσβαση μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στις συγκεκριμένες εκπαιδευτικές δομές.
Με το άρθρο 71 προβλέπονται παρεμβάσεις στα προγράμματα σπουδών της Ειδικής Αγωγής και στην ανάπτυξη προγραμμάτων πρώιμης παρέμβασης. Κεντρικό στοιχείο αποτελεί η έγκαιρη εκπαιδευτική υποστήριξη παιδιών με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
Αειφορία και περιβαλλοντική εκπαίδευση
Οι τελευταίες οκτώ διατάξεις, από το άρθρο 72 έως το άρθρο 79, αφορούν τον συντονισμό της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, τη λειτουργία των Κέντρων Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία (ΚΕΠΕΑ), τη στελέχωσή τους και τις κτιριακές τους υποδομές.
Το άρθρο 72 προβλέπει τη θεσμοθέτηση Κεντρικού Συμβουλίου Αειφορίας στην Εκπαίδευση, με αντικείμενο την ενίσχυση του συντονισμού των πολιτικών περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και βιώσιμης ανάπτυξης. Οι αρμοδιότητες του νέου οργάνου καθορίζονται με το άρθρο 73, το οποίο προσδιορίζει τη συμμετοχή του στον σχεδιασμό και στην υποστήριξη εκπαιδευτικών δράσεων για το περιβάλλον.
Ακολουθεί το άρθρο 74, με το οποίο αναμορφώνεται το οργανωτικό πλαίσιο των ΚΕΠΕΑ και ρυθμίζονται ζητήματα λειτουργίας των δομών που υλοποιούν προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.
Η διοικητική εμπειρία που αποκτάται σε θέση προϊσταμένου ΚΕΠΕΑ αναγνωρίζεται μέσω του άρθρου 75 και εντάσσεται στις προϋποθέσεις συμμετοχής για την επιλογή ανώτερων στελεχών εκπαίδευσης.
Αντίστοιχα, το άρθρο 76 ρυθμίζει την προσμέτρηση της διδακτικής εμπειρίας που έχει αποκτηθεί σε δομές περιβαλλοντικής εκπαίδευσης κατά τη διαδικασία επιλογής στελεχών.
Στο διοικητικό σκέλος, το άρθρο 77 μεταβάλλει τη διαδικασία επιλογής προϊσταμένων ΚΕΠΕΑ, με παρεμβάσεις στα αρμόδια όργανα και στη σχετική διαδικασία. Το άρθρο 78 διευρύνει τη δυνατότητα υποβολής υποψηφιοτήτων, επιτρέποντας στους ενδιαφερομένους να δηλώνουν θέσεις σε περισσότερα κέντρα.
Το νομοσχέδιο ολοκληρώνει τις σχετικές προβλέψεις με το άρθρο 79, το οποίο αφορά τις κτιριακές εγκαταστάσεις των ΚΕΠΕΑ. Η εταιρεία «Κτιριακές Υποδομές Α.Ε.» αποκτά δυνατότητα παρέμβασης σε έργα κατασκευής, συντήρησης, ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης των υφιστάμενων κέντρων, αλλά και εγκαταστάσεων δομών που πρόκειται να ιδρυθούν.
Το σύνολο των ρυθμίσεων βρίσκεται στο στάδιο της δημόσιας διαβούλευσης. Οι προβλεπόμενες αλλαγές καλύπτουν διαφορετικές πλευρές της εκπαιδευτικής λειτουργίας, από την καθημερινή φοίτηση και τη διδασκαλία έως την υπηρεσιακή κατάσταση των εκπαιδευτικών και τη διοίκηση των υποστηρικτικών δομών
