Στο Ωδείο Αθηνών η παρουσίαση για το «Όραμα για το Νέο Σχολείο» – Στο επίκεντρο το Νέο Λύκειο, το Εθνικό Απολυτήριο, οι Πανελλαδικές, τα Προγράμματα Σπουδών και το σχολείο του μέλλοντος
Η 2α Σεπτεμβρίου 2026 σηματοδοτεί την επίσημη έναρξη μιας νέας φάσης στη συζήτηση για το μέλλον της ελληνικής εκπαίδευσης. Στο Ωδείο Αθηνών, η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη αναμένεται να παρουσιάσει το «Όραμα για το Νέο Σχολείο», σε εκδήλωση με κεντρικό μήνυμα «Από τον μαθητή του σήμερα στον πολίτη του αύριο».
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Εθνικός Διάλογος για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο, μαζί με μια ευρύτερη συζήτηση για την αξιολόγηση των μαθητών, τις Πανελλαδικές Εξετάσεις, τα νέα Προγράμματα Σπουδών, τις δεξιότητες και τον τρόπο με τον οποίο το σχολείο θα ανταποκριθεί στις τεχνολογικές και κοινωνικές αλλαγές.
Η εκδήλωση δεν σημαίνει ότι από την επόμενη ημέρα αλλάζει το Λύκειο ή τίθεται σε εφαρμογή το Εθνικό Απολυτήριο. Αποτελεί την αφετηρία της επόμενης φάσης του διαλόγου, μέσα από την οποία αναμένεται να αποσαφηνιστούν οι λεπτομέρειες των αλλαγών.
Από το Λύκειο των εξετάσεων στο Λύκειο της μάθησης
Ένα από τα βασικά ζητήματα που τίθενται είναι ο σημερινός ρόλος του Λυκείου και η στενή σύνδεσή του με την προετοιμασία για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις.
Η συζήτηση μετατοπίζεται πλέον σε ένα διαφορετικό ερώτημα: τι πρέπει να γνωρίζει, να κατανοεί και να μπορεί να κάνει ένας μαθητής όταν ολοκληρώνει τη σχολική του διαδρομή;
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το Εθνικό Απολυτήριο δεν παρουσιάζεται απλώς ως ένας διαφορετικός τίτλος σπουδών. Συνδέεται με τον συνολικό επανασχεδιασμό του Λυκείου, της μαθησιακής διαδικασίας και της αξιολόγησης.
Χαρακτηριστική είναι και η διατύπωση που περιλαμβάνεται στο πρόγραμμα της εκδήλωσης για το γιατί το Λύκειο πρέπει να υπηρετεί περισσότερο τη μάθηση και όχι αποκλειστικά την πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
Εδώ βρίσκεται ένα από τα κεντρικά σημεία της συζήτησης για το Νέο Λύκειο.
Εθνικό Απολυτήριο: Τα ερωτήματα που παραμένουν ανοικτά
Η έναρξη του Εθνικού Διαλόγου φέρνει στο προσκήνιο μια σειρά από πρακτικά ζητήματα που αφορούν άμεσα μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς.
Πώς θα υπολογίζεται ο βαθμός του Εθνικού Απολυτηρίου; Ποια μαθήματα θα συνυπολογίζονται; Ποιος θα είναι ο ρόλος της Τράπεζας Θεμάτων; Θα αλλάξει η αξιολόγηση των μαθητών; Πώς θα συνδέεται το απολυτήριο με την εισαγωγή στα πανεπιστήμια και ποια θέση θα έχουν στο νέο πλαίσιο οι Πανελλαδικές Εξετάσεις;
Ανοικτό παραμένει επίσης το ερώτημα για το πότε θα εφαρμοστούν οι αλλαγές.
Οι απαντήσεις δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί στο σύνολό τους. Η αποσαφήνισή τους αποτελεί μέρος της διαδικασίας του Εθνικού Διαλόγου που περνά πλέον σε δημόσια φάση.
Το σχολείο του μέλλοντος
Το Νέο Λύκειο αποτελεί μόνο ένα τμήμα του ευρύτερου σχεδιασμού. Το «Όραμα για το Νέο Σχολείο» περιλαμβάνει παρεμβάσεις που εκτείνονται από τις σχολικές υποδομές και τα Προγράμματα Σπουδών έως την τεχνολογία, την επαγγελματική εκπαίδευση, τη συμπερίληψη και την ψυχική ευημερία.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται ανακαινισμένες σχολικές μονάδες, σύγχρονος εξοπλισμός, διαδραστικοί πίνακες, εργαστήρια STEM και ρομποτικής και Media Labs, καθώς και χώροι για αθλητικές, μουσικές και καλλιτεχνικές δραστηριότητες.
Η λογική που περιγράφεται είναι ένα μαθησιακό περιβάλλον στο οποίο ο μαθητής δεν περιορίζεται στην παρακολούθηση του μαθήματος, αλλά πειραματίζεται, συνεργάζεται, δημιουργεί και εφαρμόζει στην πράξη τη γνώση.
Παράλληλα, η κριτική σκέψη, η ανάπτυξη δεξιοτήτων και η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης αποκτούν κεντρική θέση. Το ενδιαφέρον μετακινείται από την ποσότητα της ύλης που καλύπτεται προς το τι μπορεί τελικά να κάνει ο μαθητής με τη γνώση που απέκτησε.
Ψηφιακή παιδεία, υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας, συνεργασία και επίλυση προβλημάτων εντάσσονται σε αυτή τη λογική.
Περισσότερες εκπαιδευτικές διαδρομές και ίσες ευκαιρίες
Ξεχωριστή θέση στον σχεδιασμό καταλαμβάνει η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση. Η κατεύθυνση που παρουσιάζεται είναι να προσφέρονται περισσότερες επιλογές στους μαθητές μετά το σχολείο και η τεχνική εκπαίδευση να λειτουργεί ως ισότιμη εκπαιδευτική και επαγγελματική διαδρομή, σε σύνδεση με τις σύγχρονες ανάγκες της οικονομίας και της αγοράς εργασίας.
Ταυτόχρονα, η συμπερίληψη, η ψυχική ευημερία των μαθητών, οι ίσες ευκαιρίες και η ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών εντάσσονται στους βασικούς άξονες του νέου σχολείου.
Το ζητούμενο είναι ένα σχολικό περιβάλλον ικανό να ανταποκρίνεται στις διαφορετικές ανάγκες των μαθητών και να μην περιορίζεται αποκλειστικά στη μετάδοση γνώσεων και στην προετοιμασία για εξετάσεις.
Το «Graduate Profile» και ο μαθητής μετά το σχολείο
Μέρος της συζήτησης αποτελεί και η έννοια του «Graduate Profile», του προφίλ δηλαδή του αποφοίτου.
Η προσέγγιση επιχειρεί να περιγράψει όχι μόνο τις γνώσεις που αναμένεται να έχει αποκτήσει ένας μαθητής ολοκληρώνοντας το σχολείο, αλλά και τις δεξιότητες, τις αξίες και τις ικανότητες που θα έχει αναπτύξει.
Κριτική σκέψη, συνεργασία, κοινωνική ευθύνη, ψηφιακές δεξιότητες, ενεργός συμμετοχή στην κοινωνία και δυνατότητα προσαρμογής σε ένα περιβάλλον συνεχών αλλαγών μπαίνουν στο επίκεντρο.
Έτσι, το ερώτημα δεν περιορίζεται στο «τι έμαθε ο μαθητής». Επεκτείνεται στο τι μπορεί να κάνει με όσα έμαθε και τι είδους πολίτης είναι έτοιμος να γίνει μετά το σχολείο.
Διεθνείς παρεμβάσεις στην Αθήνα
Στην εκδήλωση προβλέπονται και παρεμβάσεις διεθνών προσώπων από τον χώρο της εκπαίδευσης.
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται η Pia Ahrenkilde Hansen από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο Andreas Schleicher, Διευθυντής Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ, ο Bill Maxwell, ειδικός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και ο Olli-Pekka Heinonen, γενικός διευθυντής του International Baccalaureate και πρώην υπουργός Παιδείας της Φινλανδίας.
Στο επίκεντρο αναμένεται να βρεθούν επίσης τα συμπεράσματα της πρόσφατης αξιολόγησης του ΟΟΣΑ για την Ελλάδα και οι αλλαγές στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
Στη σχετική ενότητα για τον Εθνικό Διάλογο θα συμμετάσχουν ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς και πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου Μιχαήλ Σφακιανάκης, ο επίκουρος καθηγητής Απόστολος Σκότης και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και εθνικός συντονιστής του PISA Κωνσταντίνος Δημόπουλος.
Στο τέλος της εκδήλωσης, η Σοφία Ζαχαράκη αναμένεται να παρουσιάσει τα επόμενα βήματα και να απευθύνει ανοικτή πρόσκληση συμμετοχής σε μαθητές, εκπαιδευτικούς, γονείς, πανεπιστημιακούς και κοινωνικούς φορείς.
Τι θα αλλάξει τελικά μέσα στην τάξη;
Πίσω από όρους όπως Εθνικό Απολυτήριο, Graduate Profile, Τεχνητή Νοημοσύνη, δεξιότητες και νέα Προγράμματα Σπουδών βρίσκεται το ερώτημα που αφορά περισσότερο την καθημερινότητα της σχολικής κοινότητας: τι θα αλλάξει μέσα στην τάξη;
Ο τρόπος εξέτασης και βαθμολόγησης των μαθητών, η πιθανή συμμετοχή περισσότερων τάξεων στη διαμόρφωση του βαθμού του απολυτηρίου, ο ρόλος της Τράπεζας Θεμάτων, η σχέση της σχολικής ζωής με τις Πανελλαδικές και, κυρίως, η σύνδεση του Εθνικού Απολυτηρίου με την πρόσβαση στα πανεπιστήμια είναι τα ζητήματα που αναμένεται να συγκεντρώσουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον.
Η ουσία των αλλαγών θα αποτυπωθεί τελικά στην καθημερινή λειτουργία του σχολείου: στο τι διδάσκεται, στον τρόπο διδασκαλίας και αξιολόγησης, στο άγχος που δημιουργεί η εκπαιδευτική διαδικασία και στο κατά πόσο το σχολείο μπορεί να λειτουργεί ως χώρος μάθησης, δημιουργίας και ανάπτυξης.
Η 2α Σεπτεμβρίου ως αφετηρία
Η 2α Σεπτεμβρίου δεν φέρνει αυτομάτως το Εθνικό Απολυτήριο ούτε σημαίνει άμεση αλλαγή του Λυκείου.
Σηματοδοτεί, όμως, την έναρξη της επόμενης φάσης μιας διαδικασίας που αφορά τον συνολικό επανασχεδιασμό του.
Το βασικό ζήτημα που τίθεται μέσα από τον Εθνικό Διάλογο είναι αν το Νέο Λύκειο θα μπορέσει να απομακρυνθεί από τη λογική ενός σχολείου προσανατολισμένου κυρίως στις εξετάσεις και να στραφεί περισσότερο στη μάθηση, στις δεξιότητες και στον μαθητή.
Οι απαντήσεις στα ανοικτά ζητήματα θα αρχίσουν να διαμορφώνονται από την 2α Σεπτεμβρίου, όταν το «Όραμα για το Νέο Σχολείο» και ο Εθνικός Διάλογος για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο περάσουν στην επόμενη φάση.
