Στη Βουλή περνά στις 26 Νοεμβρίου ο σχεδιασμός για το Εθνικό Απολυτήριο και το νέο Λύκειο, ενώ παραμένουν ανοιχτές οι αποφάσεις για τον τρόπο αξιολόγησης των μαθητών και τη σύνδεση του απολυτηρίου με την πρόσβαση στα πανεπιστήμια. Την ίδια ώρα, δεν έχει ενεργοποιηθεί ακόμη η ηλεκτρονική πλατφόρμα συμμετοχής μαθητών και γονέων στον Εθνικό Διάλογο.
Το προσχέδιο για την καθιέρωση του Εθνικού Απολυτηρίου αναμένεται να παρουσιαστεί στις 26 Νοεμβρίου στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, υπό την προεδρία του Χριστόδουλου Στεφανάδη. Σύμφωνα με πληροφορίες του esos, την παρουσίαση θα πραγματοποιήσει ο πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου, Μιχάλης Σφακιανάκης, ενώ η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, αναμένεται να αναφερθεί στις βασικές κατευθύνσεις της μεταρρύθμισης.
Το κείμενο που θα παρουσιαστεί προκύπτει από την επεξεργασία των προτάσεων του Εθνικού Διαλόγου, στον οποίο συμμετέχει η 106μελής Επιτροπή. Στόχος του υπουργείου Παιδείας είναι η ολοκλήρωση του σχεδίου νόμου στις αρχές του νέου έτους, ώστε να ακολουθήσει η κατάθεσή του στη Βουλή.
Η μεταρρύθμιση αφορά τόσο την οργάνωση και τη λειτουργία του Λυκείου όσο και τον τρόπο με τον οποίο οι μαθητές θα αποκτούν το απολυτήριό τους και θα διεκδικούν την εισαγωγή τους στην ανώτατη εκπαίδευση.
Ποιοι μαθητές θα επηρεαστούν
Η εφαρμογή του νέου συστήματος εισαγωγής στα ΑΕΙ προορίζεται να ξεκινήσει από τους σημερινούς μαθητές της Α΄ Γυμνασίου. Η τελική μορφή του σχεδιασμού αναμένεται να οριστικοποιηθεί μέσα στο 2027.
Η Σοφία Ζαχαράκη έχει διευκρινίσει ότι οι σημερινοί μαθητές της Β΄ και Γ΄ Γυμνασίου δεν επηρεάζονται από τις προωθούμενες αλλαγές, ενώ έχει τοποθετήσει την εφαρμογή του νέου συστήματος σε χρονικό ορίζοντα τουλάχιστον πέντε ετών.
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που έχει παρουσιάσει, η Επιτροπή Εθνικού Διαλόγου θα επεξεργαστεί από τις 10 έως τις 12 Νοεμβρίου τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης. Η επεξεργασία των προτάσεων θα συνεχιστεί με στόχο την προετοιμασία του νομοσχεδίου κατά το διάστημα Δεκεμβρίου – Ιανουαρίου.
Τα τρία σενάρια για το Εθνικό Απολυτήριο
Η ενδιάμεση έκθεση της Επιτροπής δεν καταλήγει σε οριστική επιλογή για τη σύνδεση του Εθνικού Απολυτηρίου με την εισαγωγή στα πανεπιστήμια. Αντίθετα, περιγράφει τρία διαφορετικά θεσμικά μοντέλα.
Το πρώτο προβλέπει την απόκτηση του Εθνικού Απολυτηρίου μέσω ενδοσχολικής αξιολόγησης, ενώ η πρόσβαση στα ΑΕΙ θα πραγματοποιείται με χωριστές, κεντρικά οργανωμένες εθνικές εξετάσεις. Σε αυτή την περίπτωση, ο ρόλος του σχολείου στην πιστοποίηση των μαθητών ενισχύεται, με την προϋπόθεση ότι θα υπάρχουν μηχανισμοί εξωτερικού ελέγχου και συγκρισιμότητας των βαθμολογιών.
Το δεύτερο μοντέλο βασίζεται σε δύο διακριτές εθνικές εξεταστικές διαδικασίες. Η μία θα αφορά την απόκτηση του απολυτηρίου και η άλλη την επιλογή των υποψηφίων για τα πανεπιστήμια. Εξετάζεται επίσης η εκδοχή μιας ενιαίας εξέτασης γενικών γνώσεων πολλαπλής επιλογής για το απολυτήριο, με επικουρική συμβολή στην πρόσβαση στα ΑΕΙ.
Η τρίτη επιλογή προβλέπει μία κοινή εθνική εξεταστική διαδικασία, η οποία θα εξυπηρετεί και τις δύο λειτουργίες. Η πιστοποίηση της ολοκλήρωσης του Λυκείου και η κατάταξη για την ανώτατη εκπαίδευση θα βασίζονται στις ίδιες εξετάσεις, αλλά με διαφορετικά όρια επάρκειας και τρόπους υπολογισμού.
Κοινό στοιχείο των τριών προσεγγίσεων είναι η ανάγκη σαφούς διάκρισης ανάμεσα στην απόκτηση του απολυτηρίου και στη συγκριτική επιλογή των υποψηφίων για τα ΑΕΙ.
Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό εάν ο βαθμός του Εθνικού Απολυτηρίου θα συνυπολογίζεται στην εισαγωγή στα πανεπιστήμια και με ποια βαρύτητα. Δεν έχει αποφασιστεί επίσης εάν στη διαμόρφωσή του θα συμμετέχει αποκλειστικά η Γ΄ Λυκείου ή και η Β΄ Λυκείου.
Δεύτερη ευκαιρία και κάλυψη κενών θέσεων
Ξεχωριστό μέρος του σχεδιασμού αφορά την οργάνωση των εξετάσεων και τη δυνατότητα βελτίωσης της επίδοσης των μαθητών.
Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνεται σύστημα κεντρικών εξετάσεων με δεύτερη εξεταστική περίοδο για βελτίωση βαθμολογίας, καθώς και μοντέλο δύο εξεταστικών σταδίων στη Γ΄ Λυκείου, με κατανομή της εξεταστέας ύλης.
Στο πρώτο μοντέλο επιδιώκεται να προσφέρεται πραγματική δεύτερη ευκαιρία στους μαθητές, διατηρώντας το αδιάβλητο της διαδικασίας. Στο δεύτερο, η κατανομή των εξετάσεων αποσκοπεί στον περιορισμό της εξάρτησης από μία μόνο εξεταστική περίοδο.
Στην έκθεση περιλαμβάνεται και η πρόταση εφαρμογής του μηχανισμού Clearing, μέσω του οποίου θα μπορούν να καλύπτονται θέσεις στα πανεπιστήμια που παραμένουν κενές μετά την κύρια διαδικασία εισαγωγής, χωρίς τη διεξαγωγή νέων εξετάσεων.
Για όλες τις εξεταστικές επιλογές, η Τράπεζα Θεμάτων, η ποιότητα της βαθμολόγησης, η προσβασιμότητα και η επιχειρησιακή συνέχεια περιγράφονται ως κοινές προϋποθέσεις αξιοπιστίας.
Αλλαγές στην ύλη και στην αξιολόγηση
Πέρα από τις εξετάσεις, η μεταρρύθμιση περιλαμβάνει προτάσεις για την αναδιάρθρωση των προγραμμάτων σπουδών.
Η ενδιάμεση έκθεση καταγράφει υπερφόρτωση της διδακτέας ύλης, ασυνέχειες μεταξύ των εκπαιδευτικών βαθμίδων και αναντιστοιχίες ανάμεσα στα προγράμματα σπουδών, στο εκπαιδευτικό υλικό και στις διαδικασίες αξιολόγησης.
Προτείνεται αναδιάταξη και, όπου απαιτείται, ελάφρυνση της ύλης, με σαφέστερο πυρήνα ουσιωδών γνώσεων και σύνδεση της διδασκαλίας με συγκεκριμένα μαθησιακά αποτελέσματα.
Στις κατευθύνσεις της έκθεσης περιλαμβάνονται η διαθεματική και διεπιστημονική οργάνωση της μάθησης, η ενίσχυση της διερευνητικής προσέγγισης και η μετατόπιση της αξιολόγησης από την αποστήθιση στην αποτίμηση ικανοτήτων.
Προβλέπεται επίσης κοινός εθνικός μαθησιακός πυρήνας, με δυνατότητα συμπλήρωσης και προσαρμογής του περιεχομένου από εκπαιδευτικούς και σχολικές μονάδες, υπό προϋποθέσεις αξιολόγησης και λογοδοσίας.
Για τα ΕΠΑΛ, οι προτάσεις κινούνται προς την αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης ως ισότιμης μαθησιακής διαδρομής, με διατήρηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της, ενίσχυση των πράσινων και ψηφιακών δεξιοτήτων και σύνδεση των ειδικοτήτων με δεδομένα της αγοράς εργασίας.
Ψηφιακό Εκπαιδευτικό Αρχείο Μαθητή
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η ανάπτυξη Ψηφιακού Εκπαιδευτικού Αρχείου Μαθητή, το οποίο προτείνεται να λειτουργεί ως πολυεπίπεδο σύστημα καταγραφής της εκπαιδευτικής διαδρομής.
Το MySchool προκρίνεται ως ο επίσημος διοικητικός και ακαδημαϊκός πυρήνας, στον οποίο θα τηρούνται στοιχεία όπως τα μαθήματα, οι βαθμολογίες, οι απουσίες, η προαγωγή και το σχολικό ιστορικό.
Σε διακριτά επίπεδα θα μπορούν να καταγράφονται πιστοποιήσεις, γλωσσομάθεια, ψηφιακές δεξιότητες, εργασίες, εθελοντικές δραστηριότητες, τέχνες και αθλητισμός.
Η έκθεση προτείνει το portfolio να παραμείνει συμπληρωματικό και μη βαθμολογούμενο, χωρίς να χρησιμοποιείται για την πρόσβαση στα ΑΕΙ. Παράλληλα, προβλέπεται αυστηρός διαχωρισμός των ευαίσθητων υποστηρικτικών δεδομένων από το επίσημο ακαδημαϊκό αρχείο.
Για την αξιοποίηση μαθησιακής αναλυτικής και Τεχνητής Νοημοσύνης τίθενται ως προϋποθέσεις η ανθρώπινη εποπτεία και η αποφυγή αδιαφανούς ταξινόμησης μαθητών.
Σε εκκρεμότητα η πλατφόρμα διαλόγου
Παρά την πρόοδο στην επεξεργασία των προτάσεων, δεν έχει ακόμη ενεργοποιηθεί η ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα που είχε εξαγγείλει η υπουργός Παιδείας για τη συμμετοχή μαθητών και γονέων στον Εθνικό Διάλογο.
Σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό, η πλατφόρμα θα περιλάμβανε ερωτήσεις για τις προτεινόμενες αλλαγές και θα επέτρεπε στους ενδιαφερομένους να καταθέτουν απόψεις και προτάσεις.
Η εκκρεμότητα παραμένει ενώ ο σχεδιασμός εισέρχεται στη φάση διαμόρφωσης του νομοθετικού πλαισίου.
Η παρουσίαση του προσχεδίου στη Βουλή στις 26 Νοεμβρίου αποτελεί τον επόμενο σταθμό της διαδικασίας, με τις τελικές αποφάσεις για τις εξετάσεις, τη βαθμολόγηση και τη σύνδεση του Εθνικού Απολυτηρίου με την εισαγωγή στα ΑΕΙ να παραμένουν ανοιχτές.
