Αύξηση 7,6% στις δαπάνες για Έρευνα και Ανάπτυξη, αλλά μείωση της απασχόλησης – Οι επιχειρήσεις πραγματοποιούν το 54,8% των δαπανών, ενώ στην Αττική συγκεντρώνεται το 54,7% του συνόλου
Στα 3,62 δισ. ευρώ ανήλθαν το 2024 οι δαπάνες για Έρευνα και Ανάπτυξη (Ε&Α) στην Ελλάδα, καταγράφοντας αύξηση κατά 7,6% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.
Την ίδια στιγμή, η απασχόληση στις δραστηριότητες Ε&Α κινήθηκε προς την αντίθετη κατεύθυνση, καθώς το συνολικό προσωπικό μειώθηκε στις 69.124 θέσεις πλήρους απασχόλησης, από 73.263 το 2023.
Τα στοιχεία προέρχονται από το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ), αποτελούν τα οριστικά εθνικά στοιχεία για το 2024 και έχουν αποσταλεί στη Eurostat.
Ο δείκτης «Ένταση Ε&Α», δηλαδή οι δαπάνες για Έρευνα και Ανάπτυξη ως ποσοστό του ΑΕΠ, διαμορφώθηκε στο 1,53%, παρουσιάζοντας αύξηση σε σχέση με το 2023.
Αύξηση κατά 256,25 εκατ. ευρώ
Οι συνολικές δαπάνες για Ε&Α στην Ελλάδα έφτασαν το 2024 τα 3.621,36 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 256,25 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με το 2023.
Η ετήσια αύξηση διαμορφώθηκε σε 7,6%.
Σε συνδυασμό με την αύξηση του ΑΕΠ κατά 5,4% το 2024, η Ένταση Ε&Α ανήλθε στο 1,53%.
Με βάση τα στοιχεία που παρουσιάζονται, η Ελλάδα βρίσκεται στη 13η θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ27 ως προς την Ένταση Ε&Α.
Αναλυτικά στοιχεία περιλαμβάνονται στην έκδοση του ΕΚΤ «Βασικοί Δείκτες Έρευνας και Ανάπτυξης για δαπάνες και προσωπικό το 2024 στην Ελλάδα».
Βασικοί Δείκτες Έρευνας και Ανάπτυξης 2024 – ΕΚΤ
Μειώθηκαν οι θέσεις απασχόλησης στην Ε&Α
Η αύξηση των δαπανών δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη αύξηση της απασχόλησης.
Ο αριθμός του συνολικού προσωπικού που απασχολήθηκε σε δραστηριότητες Έρευνας και Ανάπτυξης, εκφρασμένος σε Ισοδύναμα Πλήρους Απασχόλησης (ΙΠΑ), μειώθηκε από 73.263 ΙΠΑ το 2023 σε 69.124 ΙΠΑ το 2024.
Πρόκειται για μείωση κατά 5,7%.
Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται στο ερευνητικό προσωπικό, όπου οι θέσεις μειώθηκαν από 54.679 ΙΠΑ το 2023 σε 50.892 ΙΠΑ το 2024, σημειώνοντας πτώση 6,9%.
Ως προς τα ΙΠΑ του συνολικού προσωπικού σε Ε&Α, η Ελλάδα καταλαμβάνει επίσης τη 13η θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ27.
Οι επιχειρήσεις πραγματοποιούν το 54,8% των δαπανών
Κυρίαρχη θέση στις δαπάνες Έρευνας και Ανάπτυξης έχει ο επιχειρηματικός τομέας.
Οι επιχειρήσεις πραγματοποίησαν το 2024 δαπάνες 1.985,65 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 54,8% των συνολικών δαπανών Ε&Α της χώρας.
Μεταξύ των οικονομικών κλάδων με τη μεγαλύτερη συνεισφορά βρίσκονται:
- «Ενημέρωση & Επικοινωνία»: 304,75 εκατ. ευρώ
- «Ορυχεία λατομεία»: 299,31 εκατ. ευρώ
- «Χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες»: 254,91 εκατ. ευρώ
- «Επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες»: 203,04 εκατ. ευρώ
- «Χονδρικό και λιανικό εμπόριο»: 199,89 εκατ. ευρώ
- «Παραγωγή βασικών φαρμακευτικών προϊόντων και φαρμακευτικών σκευασμάτων»: 196,16 εκατ. ευρώ
Οι δαπάνες Ε&Α που αφορούν συνολικά τον Τομέα Πληροφοριών και Επικοινωνίας, όπως αυτός συγκροτείται από επιμέρους κλάδους της Μεταποίησης και των Υπηρεσιών, ανήλθαν σε 361,43 εκατ. ευρώ.
Στις επιχειρήσεις καταγράφηκαν 23.012 ΙΠΑ, δηλαδή το 33,3% του συνολικού προσωπικού Ε&Α. Από αυτές, οι 16.632 αφορούσαν προσωπικό με ερευνητικά καθήκοντα.
911 εκατ. ευρώ από την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση
Δεύτερος σε δαπάνες Ε&Α ήταν ο τομέας της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, στον οποίο περιλαμβάνονται τα Πανεπιστήμια, τα Ερευνητικά Πανεπιστημιακά Ινστιτούτα και τα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία.
Οι δαπάνες του συγκεκριμένου τομέα έφτασαν τα 911,03 εκατ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 25,2% των συνολικών δαπανών Ε&Α στην Ελλάδα.
Από αυτά, 525,94 εκατ. ευρώ αφορούσαν βασική έρευνα και 310,64 εκατ. ευρώ εφαρμοσμένη έρευνα.
Τα επιστημονικά πεδία με τις μεγαλύτερες δαπάνες ήταν η Ιατρική και οι Επιστήμες Υγείας, με 254,73 εκατ. ευρώ, οι Επιστήμες Μηχανικού και Τεχνολογία, με 230,26 εκατ. ευρώ, και οι Κοινωνικές Επιστήμες, με 181,65 εκατ. ευρώ.
Η Τριτοβάθμια Εκπαίδευση συγκεντρώνει παράλληλα τις περισσότερες θέσεις απασχόλησης στην Ε&Α: 29.860 ΙΠΑ, που αντιστοιχούν στο 43,2% του συνόλου.
Από αυτές, 24.353 ήταν ερευνητικές θέσεις.
Στα 706,52 εκατ. ευρώ ο κρατικός τομέας
Οι δαπάνες του κρατικού τομέα για Έρευνα και Ανάπτυξη ανήλθαν το 2024 σε 706,52 εκατ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 19,5% των συνολικών δαπανών.
Στον κρατικό τομέα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, Ερευνητικά Κέντρα, Δημόσιοι Ερευνητικοί Φορείς, Εφορείες Αρχαιοτήτων, Υπηρεσίες Νεωτέρων Μνημείων, Δημόσια Μουσεία και Νοσοκομεία, καθώς και φορείς, διευθύνσεις και νοσοκομεία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
Οι δαπάνες για βασική έρευνα διαμορφώθηκαν σε 271,13 εκατ. ευρώ και για εφαρμοσμένη έρευνα σε 296,53 εκατ. ευρώ.
Τα κυριότερα επιστημονικά πεδία ήταν η Ιατρική και οι Επιστήμες Υγείας με 193,35 εκατ. ευρώ, οι Επιστήμες Μηχανικού και Τεχνολογία με 149,68 εκατ. ευρώ, οι Φυσικές Επιστήμες με 131,18 εκατ. ευρώ και οι Ανθρωπιστικές Επιστήμες και Τέχνες με 131,17 εκατ. ευρώ.
Η απασχόληση στον κρατικό τομέα ανήλθε σε 15.898 ΙΠΑ, από τα οποία 9.649 αφορούσαν ερευνητικές θέσεις.
Στον τομέα των ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων οι δαπάνες Ε&Α ήταν 18,16 εκατ. ευρώ, ενώ η συνολική απασχόληση έφτασε τα 354 ΙΠΑ, εκ των οποίων τα 258 αφορούσαν ερευνητικές θέσεις.
Ποιος χρηματοδοτεί την Έρευνα και Ανάπτυξη
Το μεγαλύτερο ποσό χρηματοδότησης των δαπανών Ε&Α προήλθε το 2024 από τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, με 1.682,79 εκατ. ευρώ.
Η κρατική χρηματοδότηση ανήλθε συνολικά σε 1.164,46 εκατ. ευρώ.
Από αυτά, 762,87 εκατ. ευρώ προήλθαν από τον τακτικό προϋπολογισμό, 248,72 εκατ. ευρώ από προγράμματα ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και 152,87 εκατ. ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και άλλες κρατικές πηγές.
Επιπλέον, 476,98 εκατ. ευρώ προήλθαν από τη συμμετοχή ελληνικών φορέων σε ανταγωνιστικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στην Αττική το 54,7% των δαπανών
Ιδιαίτερα έντονη είναι η γεωγραφική συγκέντρωση των δραστηριοτήτων Έρευνας και Ανάπτυξης.
Η Περιφέρεια Αττικής συγκεντρώνει δαπάνες 1.982,39 εκατ. ευρώ, οι οποίες αντιστοιχούν στο 54,7% του συνόλου της χώρας.
Στην Αττική συγκεντρώνεται επίσης το 49,8% του προσωπικού Ε&Α, με 34.413 Ισοδύναμα Πλήρους Απασχόλησης.
Ωστόσο, ως προς την Ένταση Ε&Α σε επίπεδο Περιφέρειας, δηλαδή τις δαπάνες Ε&Α ως ποσοστό του περιφερειακού ΑΕΠ, την υψηλότερη από τις αναφερόμενες τιμές καταγράφει η Κεντρική Μακεδονία με 2,22%.
Ακολουθούν η Αττική με 1,72% και η Κρήτη με 1,55%. Και οι τρεις βρίσκονται πάνω από τον εθνικό μέσο όρο του 1,53%.
Τα επίσημα στοιχεία του ΕΚΤ
Η στατιστική έρευνα του ΕΚΤ καλύπτει φορείς με ερευνητικές και αναπτυξιακές δραστηριότητες σε τέσσερις τομείς: επιχειρήσεις (BES), Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (HES), κρατικό τομέα (GOV) και ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα (PNP).
Τα στοιχεία και οι δείκτες για την Έρευνα, την Ανάπτυξη και την Καινοτομία παράγονται από το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου, ως αρμόδια εθνική αρχή του Ελληνικού Στατιστικού Συστήματος, και αποστέλλονται στη Eurostat και στον ΟΟΣΑ.
Στατιστικά και δείκτες Έρευνας, Ανάπτυξης και Καινοτομίας του ΕΚΤ
Η εικόνα του 2024 αποτυπώνει δύο παράλληλες εξελίξεις: από τη μία πλευρά, οι δαπάνες Ε&Α αυξήθηκαν κατά 7,6% και η Ένταση Ε&Α έφτασε στο 1,53% του ΑΕΠ. Από την άλλη, το συνολικό προσωπικό Ε&Α σε Ισοδύναμα Πλήρους Απασχόλησης μειώθηκε κατά 5,7%, ενώ ακόμη μεγαλύτερη, 6,9%, ήταν η μείωση στο ερευνητικό προσωπικό.
