Μικρή αλλά μετρήσιμη βελτίωση στη μαθησιακή πρόοδο συνδέεται με την αυστηρή απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων στα σχολεία, σύμφωνα με μεγάλη έρευνα του Χάρβαρντ. Τα αποτελέσματα αντιστοιχούν σε μία έως δύο επιπλέον εβδομάδες μάθησης τον χρόνο, χωρίς όμως να δίνουν οριστική απάντηση για την αποτελεσματικότητα του μέτρου.
Η συζήτηση για τη θέση των smartphones στη σχολική καθημερινότητα αποκτά νέα δεδομένα μέσα από μια εκτεταμένη αμερικανική μελέτη, η οποία εξέτασε τη μαθησιακή πορεία περίπου 3,3 εκατομμυρίων μαθητών σε 4.600 σχολεία.
Η έρευνα, που δημοσιοποιήθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2026, διαπιστώνει ότι η απομάκρυνση των κινητών τηλεφώνων καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής ημέρας συνδέεται με βελτίωση των επιδόσεων στα Μαθηματικά και την Ανάγνωση.
Το μέγεθος της μεταβολής παραμένει περιορισμένο. Παρ’ όλα αυτά, τα ευρήματα προσφέρουν μια πιο συγκεκριμένη εικόνα για το κατά πόσο οι περιορισμοί στη χρήση των προσωπικών συσκευών μπορούν να επηρεάσουν τη μαθησιακή διαδικασία.
Πώς πραγματοποιήθηκε η έρευνα
Η μελέτη εκπονήθηκε από το Κέντρο Εκπαιδευτικής Πολιτικής Έρευνας του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, σε συνεργασία με ερευνητές του Dartmouth College και του οργανισμού εκπαιδευτικής αξιολόγησης NWEA.
Το ερευνητικό υλικό κάλυψε τις σχολικές χρονιές από το 2021–2022 έως το 2025–2026 και περιλάμβανε μαθητές από την Γ΄ Δημοτικού έως την Α΄ Λυκείου, σε 49 πολιτείες των ΗΠΑ και στην Περιφέρεια της Κολούμπια.
Για την αποτύπωση της μαθησιακής προόδου χρησιμοποιήθηκαν αποτελέσματα από τις εξετάσεις MAP Growth, οι οποίες καταγράφουν την εξέλιξη των μαθητών στα Μαθηματικά και την Ανάγνωση.
Η ανάλυση επικεντρώθηκε στη μεταβολή των επιδόσεων πριν και μετά την εφαρμογή αυστηρών περιορισμών στα κινητά τηλέφωνα.
Στα σχολεία που εξετάστηκαν, οι μαθητές δεν περιορίζονταν απλώς από έναν κανονισμό που απαγόρευε τη χρήση κινητού κατά τη διάρκεια του μαθήματος. Οι συσκευές τοποθετούνταν σε ειδικές κλειδωμένες θήκες και παρέμεναν μη προσβάσιμες σε όλη τη σχολική ημέρα.
Η συγκεκριμένη πρακτική αποτέλεσε βασικό χαρακτηριστικό της πολιτικής που αξιολογήθηκε.
Μικρή βελτίωση στις σχολικές επιδόσεις
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η εφαρμογή αυστηρών περιορισμών συνδέθηκε με ετήσια αύξηση της μαθησιακής προόδου κατά περίπου 0,01 τυπική απόκλιση.
Η μεταβολή αυτή μεταφράζεται, σε εκπαιδευτικούς όρους, στο ισοδύναμο μίας έως δύο επιπλέον εβδομάδων μάθησης μέσα σε ένα σχολικό έτος.
Θετικές μεταβολές εντοπίστηκαν τόσο στα Μαθηματικά όσο και στην Ανάγνωση, σε διαφορετικές εκπαιδευτικές βαθμίδες και ομάδες μαθητών.
Τα αποτελέσματα δεν περιορίστηκαν αποκλειστικά σε παιδιά με υψηλές ή χαμηλές αρχικές επιδόσεις, ούτε σε σχολικές κοινότητες συγκεκριμένου οικονομικού επιπέδου.
Ένα ακόμη εύρημα αφορούσε την Ανάγνωση. Στα σχολεία όπου χρησιμοποιούνταν κλειδωμένες θήκες παρατηρήθηκε περιορισμός του ποσοστού μαθητών που εμφάνιζαν μεγάλες απώλειες στη μαθησιακή τους πρόοδο κατά τη διάρκεια της χρονιάς.
Οι διαπιστώσεις αυτές, ωστόσο, δεν υποδηλώνουν απότομη άνοδο της βαθμολογίας ή αυτόματη κάλυψη προηγούμενων μαθησιακών κενών.
Πρόκειται για σχετικά μικρές μεταβολές, οι οποίες θα μπορούσαν να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία εάν διατηρούνταν σε βάθος χρόνου.
Η υποχώρηση των επιδόσεων
Η έρευνα εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση για τη μαθησιακή πορεία των μαθητών στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από το 2013 έως το 2024 καταγράφηκε σταδιακή υποχώρηση των επιδόσεων των μαθητών της Β΄ Γυμνασίου στα Μαθηματικά και την Ανάγνωση. Η συνολική απώλεια αντιστοιχεί περίπου σε μία σχολική τάξη.
Η περίοδος αυτή συνέπεσε με τη μεγάλη διάδοση των smartphones με πρόσβαση στο διαδίκτυο. Η χρονική σύμπτωση, πάντως, δεν αποδεικνύει ότι η χρήση κινητών ήταν η αιτία της υποχώρησης.
Στην εξέλιξη των μαθησιακών αποτελεσμάτων προστέθηκαν και οι επιπτώσεις της πανδημίας, κατά την οποία η αναστολή της διά ζώσης διδασκαλίας επιβάρυνε περαιτέρω τις μαθησιακές απώλειες.
Με βάση την ανάλυση του Χάρβαρντ, το όφελος από τις αυστηρές απαγορεύσεις των κινητών αντιστοιχεί περίπου στο μισό της ετήσιας υποχώρησης των επιδόσεων που είχε παρατηρηθεί πριν από την πανδημία.
Το μέτρο εμφανίζεται επομένως να περιορίζει μέρος της απώλειας, χωρίς να επαρκεί για την πλήρη αντιστροφή της προηγούμενης πορείας.
Διαφορετικά ευρήματα από άλλες μελέτες
Η εικόνα δεν είναι ενιαία σε όλες τις επιστημονικές έρευνες.
Μια άλλη πανεθνική μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές από τα πανεπιστήμια Stanford, Michigan, Duke και Pennsylvania, κατέγραψε πιο περιορισμένα αποτελέσματα ως προς τη συνολική βελτίωση των σχολικών επιδόσεων.
Η συγκεκριμένη ανάλυση αξιοποίησε διαφορετικά δεδομένα από σχολεία που χρησιμοποιούσαν κλειδωμένες θήκες για τα κινητά τηλέφωνα.
Παρότι δεν εντοπίστηκαν σημαντικές συνολικές μεταβολές στις βαθμολογίες, παρατηρήθηκαν ορισμένα θετικά αποτελέσματα στα Μαθηματικά μαθητών Λυκείου μετά από τρία χρόνια εφαρμογής των περιορισμών.
Οι δύο έρευνες διαφέρουν ως προς τις μεθόδους και τις πηγές δεδομένων τους. Παρά τις διαφοροποιήσεις, τα ευρήματά τους συγκλίνουν στο ότι οι επιδράσεις των απαγορεύσεων δεν είναι μεγάλες ούτε εμφανίζονται απαραίτητα αμέσως.
Επιπλέον, η ύπαρξη ενός σχολικού κανονισμού δεν εγγυάται την καθολική εφαρμογή του.
Ορισμένοι μαθητές ενδέχεται να παρακάμπτουν τους περιορισμούς, ενώ η πρόσβαση σε φορητούς υπολογιστές και άλλες ψηφιακές συσκευές μπορεί να διατηρεί τις ίδιες πηγές περισπασμού.
Η συνέπεια στην εφαρμογή των μέτρων αποτελεί συνεπώς σημαντικό παράγοντα για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους.
Η χρήση κινητών εκτός σχολείου
Ένα ζήτημα που παραμένει ανοιχτό αφορά τη συμπεριφορά των μαθητών μετά το τέλος των μαθημάτων.
Η απουσία κινητού από την τάξη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μειώνεται ο συνολικός χρόνος χρήσης ψηφιακών συσκευών.
Η ενασχόληση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η εναλλαγή ανάμεσα στη μελέτη και στις ειδοποιήσεις και η παρατεταμένη χρήση οθονών κατά τις βραδινές ώρες αποτελούν παράγοντες που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
Ο καθηγητής του Χάρβαρντ Τόμας Κέιν έχει επισημάνει τη σημασία της πρόσβασης των ερευνητών σε ανώνυμα, συγκεντρωτικά δεδομένα από ψηφιακές πλατφόρμες.
Τέτοιου είδους στοιχεία θα μπορούσαν να συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στον χρόνο διαδικτυακής δραστηριότητας των νέων και στις μαθησιακές τους επιδόσεις.
Προς το παρόν, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιτρέπουν οριστικές απαντήσεις για όλες τις επιπτώσεις της χρήσης ψηφιακών συσκευών εκτός σχολικού περιβάλλοντος.
Η μελέτη του Χάρβαρντ δείχνει ότι οι αυστηροί περιορισμοί στα κινητά μπορούν να συνδεθούν με μια μικρή, αλλά μετρήσιμη ενίσχυση της μαθησιακής προόδου.
Η απομάκρυνση των smartphones από τη σχολική καθημερινότητα δεν αρκεί από μόνη της για την αντιμετώπιση των μαθησιακών δυσκολιών και των εκπαιδευτικών ανισοτήτων. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία της συγκέντρωσης κατά τη διάρκεια του μαθήματος, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ερώτημα για τον ρόλο της τεχνολογίας στην υπόλοιπη καθημερινότητα των μαθητών.

