Μνημόνιο Συνεργασίας για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, την ενίσχυση της παιδείας στα Μέσα Ενημέρωσης και την προστασία της δημοσιογραφίας υπέγραψαν το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) και η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης (ΓΓΕΕ). Η συμφωνία περιλαμβάνει εκπαιδευτικές και ερευνητικές δράσεις, πρακτική άσκηση φοιτητών και συνεργασία με ευρωπαϊκά δίκτυα.
Τη διασύνδεση της πανεπιστημιακής έρευνας με τις δημόσιες πολιτικές για την ενημέρωση επιδιώκει η νέα συνεργασία του ΕΚΠΑ με τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης της Προεδρίας της Κυβέρνησης, με επίκεντρο την αντιμετώπιση των fake news, την καλλιέργεια κριτικής σκέψης και την ενίσχυση της δημοκρατικής ανθεκτικότητας.
Το Μνημόνιο υπέγραψαν ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ, Καθηγητής Γεράσιμος Σιάσος, και ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Δημήτρης Κιρμικίρογλου.
Η συμφωνία προβλέπει ένα σταθερό πλαίσιο συνεργασίας για τον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την αξιολόγηση δράσεων που αφορούν το σύγχρονο περιβάλλον της ενημέρωσης, αξιοποιώντας την επιστημονική γνώση και την ερευνητική δραστηριότητα του Πανεπιστημίου.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις προκλήσεις που δημιουργούν η Τεχνητή Νοημοσύνη, τα συνθετικά μέσα και η ταχύτητα με την οποία διαδίδονται οι πληροφορίες στο ψηφιακό περιβάλλον.
Στο πλαίσιο αυτό, η συνεργασία δεν περιορίζεται στην αναγνώριση και αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, αλλά περιλαμβάνει την ενίσχυση των δεξιοτήτων των πολιτών, ιδιαίτερα των παιδιών και των νέων, ώστε να μπορούν να αξιολογούν τις πηγές ενημέρωσης και να συμμετέχουν υπεύθυνα στον ψηφιακό δημόσιο διάλογο.
Εκπαιδευτικά προγράμματα και έρευνα
Στους βασικούς άξονες του Μνημονίου περιλαμβάνεται η ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων, σεμιναρίων και εργαστηρίων για τον γραμματισμό στα Μέσα Ενημέρωσης και την επαλήθευση πληροφοριών.
Παράλληλα, προβλέπονται ερευνητικές πρωτοβουλίες για την επίδραση των αλγορίθμων, της Τεχνητής Νοημοσύνης και των νέων ψηφιακών τεχνολογιών στη διαμόρφωση του περιβάλλοντος ενημέρωσης.
Η συνεργασία επεκτείνεται σε δράσεις που αφορούν την ελευθερία και την πολυφωνία του Τύπου, καθώς και την ασφάλεια των δημοσιογράφων.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η ανάπτυξη επιστημονικών συνεργειών με ευρωπαϊκά δίκτυα, μεταξύ των οποίων το European Digital Media Observatory (EDMO) και το Mediterranean Digital Media Observatory (MedDMO).
Ιδιαίτερη θέση έχει η επιστημονική υποστήριξη της Εθνικής Στρατηγικής για την Παιδεία στα Μέσα και τη Δημοκρατική Ανθεκτικότητα απέναντι στην Παραπληροφόρηση, καθώς και πρωτοβουλιών που συνδέονται με το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων.
Οι δράσεις συνδέονται επίσης με το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την ελευθερία των Μέσων Ενημέρωσης, γνωστό ως European Media Freedom Act.
Πρακτική άσκηση φοιτητών στη ΓΓΕΕ
Στο Μνημόνιο προβλέπεται η δυνατότητα πρακτικής άσκησης φοιτητών και φοιτητριών του ΕΚΠΑ στις υπηρεσίες της Γενικής Γραμματείας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, δημιουργώντας ένα πεδίο σύνδεσης της ακαδημαϊκής εκπαίδευσης με τη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών ενημέρωσης.
Η συμφωνία περιλαμβάνει ακόμη ανταλλαγή τεχνογνωσίας, κοινές ερευνητικές και εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες, καθώς και δυνατότητα συμμετοχής σε εθνικά και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα.
Για την παρακολούθηση της υλοποίησης προβλέπεται η συγκρότηση Κοινής Επιτροπής, η οποία θα λειτουργεί με ετήσιο σχέδιο δράσεων, καθορισμένους στόχους και χρονοδιαγράμματα.
Η συμμετοχή της πανεπιστημιακής κοινότητας
Στην υπογραφή του Μνημονίου συμμετείχαν, από την πλευρά του Πανεπιστημίου Αθηνών, η Αντιπρύτανις Ακαδημαϊκών, Διεθνών Σχέσεων και Εξωστρέφειας, Καθηγήτρια Σοφία Παπαϊωάννου, και η Πρόεδρος του Τμήματος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, Καθηγήτρια Λίζα Τσαλίκη.
Παρόντες ήταν επίσης ο Πρόεδρος του Τμήματος Ψηφιακών Τεχνών και Κινηματογράφου, Αναπληρωτής Καθηγητής Ιωάννης Σκοπετέας, και ο Καθηγητής του Τμήματος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης Στέλιος Παπαθανασόπουλος, ο οποίος είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΡΤ και επιστημονικά υπεύθυνος του Μνημονίου Συνεργασίας.
Ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ, Γεράσιμος Σιάσος, αναφέρθηκε στη σύνδεση της επιστημονικής γνώσης με τις σύγχρονες κοινωνικές ανάγκες, επισημαίνοντας ότι η συνεργασία εντάσσεται στις πρωτοβουλίες του Πανεπιστημίου για την προώθηση της αξιόπιστης ενημέρωσης, της κριτικής σκέψης και της ελευθερίας του Τύπου.
Όπως σημείωσε, το επιστημονικό δυναμικό του Ιδρύματος αξιοποιείται σε συνεργασίες που ενισχύουν την παιδεία, τη δημοκρατία και την κοινωνική ευθύνη.
Από την πλευρά του, ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Δημήτρης Κιρμικίρογλου, έδωσε έμφαση στη σύνδεση της ακαδημαϊκής γνώσης με τη δημόσια δράση και στην υποστήριξη της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας.
Αναφέρθηκε επίσης στην προσέγγιση whole-of-society, η οποία επιδιώκει τη συνεργασία της Πολιτείας, της πανεπιστημιακής κοινότητας, των Μέσων Ενημέρωσης και της κοινωνίας των πολιτών.
Η νέα συμφωνία διαμορφώνει το πλαίσιο για κοινές δράσεις του ΕΚΠΑ και της ΓΓΕΕ, με την εκπαιδευτική και ερευνητική συνεργασία να συνδέεται με την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, την ασφάλεια των δημοσιογράφων και την ενίσχυση της αξιόπιστης ενημέρωσης.
