Το σχέδιο για το Νέο Σχολείο, το Εθνικό Απολυτήριο και έναν διαφορετικό τρόπο μάθησης παρουσίασε η Σοφία Ζαχαράκη – Στο επίκεντρο ο μαθητής, οι δεξιότητες, η Τεχνητή Νοημοσύνη και η προετοιμασία για τη ζωή
Μια αλλαγή που δεν περιορίζεται στις εξετάσεις, αλλά επεκτείνεται στον ίδιο τον ρόλο του Λυκείου, στον τρόπο μάθησης και στις δεξιότητες που χρειάζονται οι μαθητές για το μέλλον, περιέγραψε η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη κατά την παρουσίαση του Οράματος για το Νέο Σχολείο.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το Εθνικό Απολυτήριο, όχι όμως ως μια μεμονωμένη αλλαγή του εξεταστικού συστήματος. Η κατεύθυνση που παρουσιάστηκε αφορά συνολικά το Λύκειο, τη σχολική ζωή, τα Προγράμματα Σπουδών, τον ρόλο των εκπαιδευτικών, τις υποδομές, τις δεξιότητες και τη σύνδεση του σχολείου με τη ζωή μετά την αποφοίτηση.
Η υπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον Εθνικό Διάλογο, υπογραμμίζοντας ότι μια τόσο μεγάλη αλλαγή δεν μπορεί να σχεδιαστεί αποκλειστικά από το υπουργείο και «πίσω από κλειστές πόρτες».
«Το Εθνικό Απολυτήριο δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι ένα εργαλείο για ένα καλύτερο σχολείο», ανέφερε, θέτοντας ως στόχο ένα Λύκειο που θα αναγνωρίζει τη συνολική προσπάθεια του μαθητή, θα επιβραβεύει τη συνέπεια και θα προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες.
«Δεν υποσχόμαστε ένα ευκολότερο σχολείο»
Η φιλοσοφία της σχεδιαζόμενης αλλαγής αποτυπώνεται και στη θέση της υπουργού για τον ρόλο των εξετάσεων.
Η Σοφία Ζαχαράκη ξεκαθάρισε ότι δεν αμφισβητείται η αξία τους. Εκείνο που τίθεται προς συζήτηση είναι κατά πόσο μια εξέταση μπορεί να αποτελεί το μοναδικό στοιχείο που αποτυπώνει την εκπαιδευτική πορεία ενός μαθητή.
«Μια δύσκολη μέρα δεν πρέπει να ακυρώνει χρόνια προσπάθειας», ανέφερε, συνοψίζοντας τη στόχευση στη φράση: «Δεν υποσχόμαστε ένα ευκολότερο σχολείο. Υποσχόμαστε ένα δικαιότερο σχολείο».
Η συζήτηση, σύμφωνα με την υπουργό, δεν ξεκινά από το μηδέν. Βασίζεται σε αλλαγές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί στο ανθρώπινο δυναμικό, στις σχολικές υποδομές, στον ψηφιακό μετασχηματισμό, στα Προγράμματα Σπουδών και στο εκπαιδευτικό περιεχόμενο.
Διορισμοί, σχολικές υποδομές και ψηφιακός μετασχηματισμός
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η υπουργός, από το 2019 έχουν πραγματοποιηθεί 53.912 μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών και μελών ΕΕΠ και ΕΒΠ, εκ των οποίων σχεδόν 16.000 την τελευταία διετία.
Μέσω του προγράμματος «Μαριέττα Γιαννάκου» πραγματοποιούνται παράλληλα παρεμβάσεις σε 669 σχολικές μονάδες σε 245 Δήμους.
Στο πεδίο της τεχνολογίας έχουν εγκατασταθεί περισσότερες από 37.000 διαδραστικές οθόνες, με στόχο να φτάσουν τις 44.000 έως το τέλος της χρονιάς, ενώ έχουν διατεθεί 117.000 σετ ρομποτικής.
Στην Ειδική Αγωγή λειτουργούν περισσότερα από 7.230 Τμήματα Ένταξης, τα οποία αφορούν περισσότερους από 71.000 μαθητές.
Κεντρικός άξονας, σύμφωνα με την παρουσίαση, είναι η ισότητα των ευκαιριών για κάθε παιδί, ανεξάρτητα από τον τόπο όπου γεννήθηκε ή μεγαλώνει.
Τι θα γίνει με τις Πανελλαδικές
Ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια του Εθνικού Διαλόγου αφορά τη σχέση του Εθνικού Απολυτηρίου με τις Πανελλαδικές Εξετάσεις.
Η υπουργός αναγνώρισε ως βασικό κεκτημένο του σημερινού συστήματος την αξιοπιστία και την αντικειμενικότητα των Πανελλαδικών.
«Δεν ξεκινάμε από το μηδέν. Χτίζουμε πάνω σε ό,τι λειτούργησε», τόνισε.
Στον διάλογο τίθενται, ωστόσο, κρίσιμα ερωτήματα: πόσα μαθήματα θα εξετάζονται, εάν όλα θα προσμετρώνται με τον ίδιο τρόπο, τι άλλο θα αποτυπώνει το Εθνικό Απολυτήριο πέρα από τις εξετάσεις μαθημάτων, ποιος θα είναι ο ρόλος της Τράπεζας Θεμάτων και ποια θέση θα έχουν οι Πανελλαδικές στη νέα αρχιτεκτονική.
Πρόκειται για ζητήματα που τίθενται προς συζήτηση και όχι για τελικές αποφάσεις.
Στόχος είναι το Λύκειο να αποκτήσει ισχυρότερο αυτοτελή παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό ρόλο και το απολυτήριό του ουσιαστικό αντίκρισμα, χωρίς να χαθούν η αξιοπιστία, η αντικειμενικότητα και η διαφάνεια.
Πιστοποιήσεις και επαγγελματικός προσανατολισμός
Στον ίδιο σχεδιασμό εντάσσεται η δυνατότητα σύνδεσης της σχολικής πορείας με δωρεάν κρατικές πιστοποιήσεις, μεταξύ άλλων στις ξένες γλώσσες και την πληροφορική.
Παράλληλα, εξετάζεται η συνολικότερη ενίσχυση του επαγγελματικού προσανατολισμού και της υποστήριξης των μαθητών κατά τη μετάβασή τους από τη μία εκπαιδευτική βαθμίδα στην επόμενη.
Η αλλαγή που περιγράφεται επιχειρεί, επομένως, να συνδέσει περισσότερο τη σχολική διαδρομή με τις επιλογές που καλείται να κάνει ο μαθητής για τη συνέχεια.
106 μέλη και πέντε πυλώνες στον Εθνικό Διάλογο
Ο Εθνικός Διάλογος βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Όπως ανέφερε ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς και Πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου Μιχαήλ Σφακιανάκης, στην Επιτροπή συμμετέχουν 106 άνθρωποι από διαφορετικές βαθμίδες της εκπαίδευσης, από το Δημοτικό έως το Πανεπιστήμιο.
Η εργασία έχει οργανωθεί γύρω από πέντε βασικούς πυλώνες:
- εκπαιδευτικό περιεχόμενο,
- σχολική ζωή,
- εκπαίδευση και επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών,
- υποδομές,
- διακυβέρνηση.
Στην παρουσίαση της πορείας του Διαλόγου συμμετείχαν επίσης ο Επίκουρος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιώς Απόστολος Σκότης και ο Καθηγητής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και Εθνικός Συντονιστής του προγράμματος PISA Κωνσταντίνος Δημόπουλος.
Ο Κωνσταντίνος Δημόπουλος έδωσε έμφαση στην ανάγκη η εκπαιδευτική πολιτική να στηρίζεται σε αξιόπιστα δεδομένα.
Η Ενδιάμεση Έκθεση της Επιτροπής θα τεθεί σε διάλογο με τα πολιτικά κόμματα και τους εκπαιδευτικούς φορείς, πριν από τη διαμόρφωση των τελικών επιλογών.
Παράλληλα, στο τέλος Σεπτεμβρίου προβλέπεται να ξεκινήσει η δημόσια ψηφιακή διαβούλευση, στην οποία θα μπορούν να συμμετέχουν μαθητές, εκπαιδευτικοί και γονείς.
Πρώτα ο λόγος στους μαθητές
Η παρουσία των ίδιων των μαθητών αποτέλεσε κεντρικό στοιχείο της εκδήλωσης.
Ο Γιώργος Σούλος, πρόσφατος απόφοιτος του Λυκείου Λέρου και εισαχθείς στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, έθεσε το ζήτημα των περισσότερων επιλογών για παιδιά που ενδιαφέρονται για την επιχειρηματικότητα, τη δημιουργικότητα και τις τέχνες.
Η Αλεξάνδρα Μαρινάκη, μαθήτρια του 1ου Γυμνασίου Πεύκης, συμμετείχε στη συζήτηση για τις σχολικές υποδομές και το μαθησιακό περιβάλλον.
Ο Άλκης Ζεύγολης, μαθητής του 1ου Λυκείου Φιλοθέης με διακρίσεις σε STEM, συμμετείχε στη θεματική για τις δεξιότητες, τα νέα Προγράμματα Σπουδών και την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Οι διαφορετικές μαθητικές εμπειρίες ανέδειξαν μία από τις αρχές που τέθηκαν στη συζήτηση: η γεωγραφία δεν μπορεί να καθορίζει τις ευκαιρίες ενός παιδιού.
Η φωνή των εκπαιδευτικών
Στον διάλογο συμμετείχαν εκπαιδευτικοί, στελέχη της εκπαίδευσης και εκπρόσωποι διαφορετικών φορέων.
Ο Διευθυντής του 1ου Λυκείου Ζωγράφου Ευάγγελος Ηλιάδης ανέδειξε την ανάγκη ενίσχυσης της αυτοτελούς εκπαιδευτικής λειτουργίας του Λυκείου και του ρόλου του εκπαιδευτικού, ώστε το σχολείο να μην περιορίζεται σε μηχανισμό προετοιμασίας για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο.
Οι επιμέρους θεματικές κάλυψαν τις σχολικές υποδομές και το μαθησιακό περιβάλλον, τα Προγράμματα Σπουδών, τις δεξιότητες και την Τεχνητή Νοημοσύνη, τις διαφορετικές εκπαιδευτικές διαδρομές, την Επαγγελματική Εκπαίδευση, τη συμπερίληψη και τις ίσες ευκαιρίες.
Στις συζητήσεις συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, στελέχη του υπουργείου Παιδείας, της ΚΤΥΠ, της ΑΔΙΠΠΔΕ, του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, εκπαιδευτικοί, μαθητές και εκπρόσωποι φορέων.
Χατζηδάκης: Η συζήτηση είναι μεγαλύτερη από τις Πανελλαδικές
Ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης χαρακτήρισε την εκδήλωση σημαντική πρωτοβουλία του υπουργείου Παιδείας, υπογραμμίζοντας ότι η συζήτηση για το Νέο Λύκειο πρέπει να φτάσει βαθύτερα από το εξεταστικό σύστημα.
Αναφέρθηκε στις αλλαγές που έχουν προηγηθεί, όπως οι διορισμοί, τα νέα Προγράμματα Σπουδών, το πολλαπλό βιβλίο, το Ψηφιακό Φροντιστήριο, η ρομποτική και τα νέα τεχνολογικά εργαλεία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το κρίσιμο ερώτημα αφορά το σχολείο συνολικά: τον ρόλο του εκπαιδευτικού, το περιεχόμενο των Προγραμμάτων Σπουδών, τη σχέση του μαθητή με τη γνώση και τη μετάβαση από την αποστήθιση στην ουσιαστική μάθηση.
Κάλεσε, παράλληλα, τους εκπαιδευτικούς να συμμετάσχουν στη διαδικασία, τονίζοντας ότι ο διάλογος δεν είναι προσχηματικός.
Schleicher: «Δεξιότητες επιβίωσης για τον 21ο αιώνα»
Στις δεξιότητες που θα χρειάζονται οι μαθητές σε ένα περιβάλλον το οποίο μεταβάλλεται από την Τεχνητή Νοημοσύνη επικεντρώθηκε ο Andreas Schleicher, Διευθυντής Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ.
Έθεσε τρία βασικά ζητήματα για το νέο Εθνικό Απολυτήριο: τον συνδυασμό σχολικής και εξωτερικής αξιολόγησης, τη σύνδεση της πιστοποίησης αποφοίτησης με την πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση και τη δημιουργία συστήματος διακυβέρνησης και διασφάλισης ποιότητας που θα διατηρεί την εμπιστοσύνη της κοινωνίας.
Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της προσαρμοστικής επίλυσης προβλημάτων, της ηθικής κρίσης, της δημιουργικότητας και της ανάληψης πρωτοβουλιών.
Το μήνυμά του για αυτές τις ικανότητες ήταν χαρακτηριστικό: «Μην τις αποκαλείτε soft skills. Είναι δεξιότητες επιβίωσης για τον 21ο αιώνα».
Maxwell: Όραμα, εμπιστοσύνη και χρόνος
Στις προϋποθέσεις που απαιτούνται για να πετύχει μια μεγάλη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση αναφέρθηκε ο Bill Maxwell, μεταφέροντας εμπειρίες από το σκωτσέζικο Curriculum for Excellence και άλλα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα.
Όπως υπογράμμισε, απαιτούνται σαφές και εμπνευστικό όραμα, ευρεία συμμαχία των εμπλεκόμενων φορέων, ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών και σταδιακή, ρεαλιστική εφαρμογή.
Σημαντικό ρόλο απέδωσε επίσης στην αξιολόγηση, στη λογοδοσία, στα δεδομένα και στην ανάδειξη καλών πρακτικών.
Hansen: Επένδυση στην Ελλάδα, επένδυση στην Ευρώπη
Η Γενική Διευθύντρια Εκπαίδευσης, Νεολαίας, Αθλητισμού και Πολιτισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Pia Ahrenkilde Hansen αναφέρθηκε στην πορεία των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων στην Ελλάδα και στην προσπάθεια για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και το Εθνικό Απολυτήριο.
Έδωσε έμφαση στη δυνατότητα υποστήριξης μέσω ευρωπαϊκής τεχνογνωσίας, ανταλλαγής εμπειριών και διεθνών καλών πρακτικών.
Παράλληλα, ανέδειξε την εκπαίδευση για τη δημοκρατική πολιτειότητα και την ανάγκη οι νέοι να μπορούν να σκέφτονται κριτικά, να αναγνωρίζουν αξιόπιστες πληροφορίες, να συνεργάζονται και να συμμετέχουν στη δημοκρατική ζωή.
Κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής της ήταν ότι η επένδυση στην ελληνική εκπαίδευση αποτελεί ταυτόχρονα επένδυση στο μέλλον της Ευρώπης.
Heinonen: Προετοιμασία για τη ζωή, όχι μόνο για την εργασία
Ο Γενικός Διευθυντής του International Baccalaureate και πρώην υπουργός Παιδείας της Φινλανδίας Olli-Pekka Heinonen επικεντρώθηκε στις νέες απαιτήσεις που δημιουργεί η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Το βασικό ερώτημα, όπως το έθεσε, είναι τι χρειάζονται οι σημερινοί μαθητές για να μπορούν να προοδεύσουν στην εργασία, στην προσωπική τους ζωή και ως πολίτες.
Κριτική σκέψη, δημιουργικότητα και συνεργασία βρίσκονται στον πυρήνα αυτής της προσέγγισης.
Καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη αναλαμβάνει μεγαλύτερο μέρος της επεξεργασίας και ανάλυσης της γνώσης, αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία οι ανθρώπινες ικανότητες: ο καθορισμός στόχων, η κρίση, η δημιουργία ιδεών και η λήψη αποφάσεων.
Τεχνητή Νοημοσύνη, νέα βιβλία και διαφορετική μάθηση
Η Τεχνητή Νοημοσύνη κατέλαβε σημαντικό μέρος της συζήτησης για το σχολείο της επόμενης ημέρας.
Η Σοφία Ζαχαράκη γνωστοποίησε ότι έχουν προγραμματιστεί, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής και τα Πανεπιστήμια, έρευνες για τη σημασία της ΤΝ στην αξιολόγηση και για τον τρόπο με τον οποίο αυτή θα πρέπει να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα.
Στη συζήτηση εντάσσονται επίσης διεθνείς πρακτικές, όπως η προφορική εξέταση μαθημάτων, η μετάβαση μεταξύ των εκπαιδευτικών βαθμίδων και ο σχολικός επαγγελματικός προσανατολισμός.
Τα νέα Προγράμματα Σπουδών, το πολλαπλό βιβλίο, τα νέα γνωστικά αντικείμενα και η ενίσχυση δεξιοτήτων αποτελούν διαφορετικές πλευρές της ίδιας προσπάθειας.
Η κατεύθυνση είναι να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην κριτική σκέψη, την επίλυση προβλημάτων, τη δημιουργικότητα και την ουσιαστική κατανόηση, με τον εκπαιδευτικό να διαθέτει περισσότερο χώρο για να καθοδηγεί τη μαθησιακή διαδικασία.
«Ο μαθητής του αύριο ξεκινά σήμερα»
Η εκδήλωση στο Ωδείο Αθηνών παρουσιάστηκε ως ένας ακόμη σταθμός ενός Εθνικού Διαλόγου που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και πρόκειται να ανοίξει περισσότερο στην κοινωνία.
Στο τέλος Σεπτεμβρίου μαθητές, εκπαιδευτικοί και γονείς θα κληθούν να καταθέσουν εμπειρίες και προτάσεις μέσω της δημόσιας ψηφιακής διαβούλευσης. Παράλληλα, η συζήτηση θα συνεχιστεί με τα πολιτικά κόμματα και τους εκπαιδευτικούς φορείς.
Η Σοφία Ζαχαράκη συμπύκνωσε την κατεύθυνση της συζήτησης στη φράση:
«Δεν αλλάζουμε απλώς τον τρόπο με τον οποίο εξετάζονται οι μαθητές. Συζητούμε ξανά ποιος είναι ο σκοπός του Λυκείου στην Ελλάδα του αύριο».
Το ζητούμενο, όπως παρουσιάστηκε, είναι ένα Λύκειο με αυτοτελή εκπαιδευτική αξία, ένα απολυτήριο με ουσιαστικό αντίκρισμα και ένα σχολείο που θα διατηρεί όσα θεωρούνται αξιόπιστα στο σημερινό σύστημα, αλλά θα προετοιμάζει τον μαθητή όχι μόνο για την επόμενη εξέταση, αλλά και για τη ζωή, την εργασία και την ενεργό συμμετοχή στην κοινωνία.
