Σχολείο χωρίς τάξη: Ποια είναι τα όρια της εξ αποστάσεως μάθησης; Το ψηφιακό σχολείο ως υποκατάστατο της αληθινής επαφής
Η έλευση της πανδημίας COVID-19 έφερε ριζικές αλλαγές σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής, με την εκπαίδευση να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των μετασχηματισμών. Το <<ψηφιακό σχολείο>> —μια μέχρι πρότινος συμπληρωματική ιδέα— εξελίχθηκε σε κανονικότητα. Η εξ αποστάσεως διδασκαλία έγινε κανόνας και όχι εξαίρεση. Ωστόσο, καθώς επιστρέφουμε σταδιακά στην κανονικότητα, αναδύεται ένα κρίσιμο ερώτημα: Μπορεί η ψηφιακή εκπαίδευση να αντικαταστήσει την αληθινή ανθρώπινη επαφή;
Τον Δεκέμβριο που μας πέρασε ο πρώην υπουργός ΠαιδείαςΚυριάκος Πιερακάκης ανακοίνωσε ότι οι μαθητές στα μαθήματά τους αποκτούν Ψηφιακό βοηθό με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Στη δήλωσή του επισήμνε ότι το υπουργείο Παιδείας σχεδιάζει ένα σύστημα ατομικού chatbot, που θα βοηθάει κάθε μαθητή στη μελέτη και τις ασκήσεις των μαθημάτων.
Εξειδικεύοντας το σχέδιο, συνεργάτης του κ. Πιερρακάκη αποκάλυψε ότι ο προσωπικός βοηθός τεχνητής νοημοσύνης θα θέτει στον μαθητή ερωτήσεις διαβαθμισμένης δυσκολίας από όλα τα πεδία της διδακτέας ύλης σε κάθε μάθημα, και από τις απαντήσεις που θα λαμβάνει θα αξιολογεί το επίπεδο του μαθητή, θα τον συμβουλεύει εκεί που χωλαίνει και θα του υποδεικνύει ποια μέρη της ύλης πρέπει να επαναλάβει. Επίσης, θα υπάρχει η δυνατότητα ο προσωπικός βοηθός τεχνητής νοημοσύνης να βάζει τεστ στον μαθητή «του».
Το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), θα δημοπρατηθεί μέσα στο 2025 και εκτιμάται ότι θα χρειαστεί μια διετία για να αποκτήσουν οι μαθητές τον προσωπικό βοηθό τους.
Το ψηφιακό σχολείο: Εργαλείο ή αυτοσκοπός;
Η τεχνολογία προσφέρει ανεκτίμητα εργαλεία:
– Εύκολη πρόσβαση στη γνώση
– Διαδραστικές πλατφόρμες μάθησης
– Προσωποποιημένες μαθησιακές εμπειρίες
Όμως, η εκπαιδευτική διαδικασία δεν είναι μόνο μετάδοση πληροφοριών. Είναι σχέση. Είναι διάλογος, ενσυναίσθηση, συνεργασία. Όλα αυτά δύσκολα μεταφέρονται μέσω μιας οθόνης. Όπως έγραψε ο Βίγκοτσκυ, η μάθηση είναι πρώτα κοινωνική και έπειτα ατομική.
Ένα σχολείο δεν είναι μόνο αίθουσες και βιβλία. Είναι μικρόκοσμος κοινωνικοποίησης, χώρος καλλιέργειας συναισθηματικής νοημοσύνης. Τα παιδιά μαθαίνουν:
– Να διαχειρίζονται συγκρούσεις
– Να ακούν τον άλλον
– Να λειτουργούν ως ομάδα
Η ψηφιακή τάξη, όσο καλά σχεδιασμένη κι αν είναι, στερείται αυθορμητισμού και μη λεκτικής επικοινωνίας. Δεν υπάρχουν τα βλέμματα, τα αστεία στο διάλειμμα, η παρουσία του δασκάλου ως φυσικό πρότυπο.
Οι ψυχολογικές συνέπειες της ψηφιακής απομόνωσης
Σύμφωνα με μελέτες του Πανεπιστημίου Πατρών (2021) και του ΕΚΠΑ (2022), μαθητές που συμμετείχαν σε μακρόχρονη τηλεκπαίδευση εμφάνισαν:
– Αυξημένα επίπεδα άγχους
– Απομόνωση και μοναξιά
– Δυσκολίες συγκέντρωσης
Η «υπερ-ψηφιακή» καθημερινότητα φάνηκε να πλήττει κυρίως τα παιδιά και τους εφήβους που βρίσκονται σε κρίσιμα στάδια ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης.
Η αίσθηση του «ανήκειν» σε μια σχολική κοινότητα είναι στοιχείο που δεν μεταφέρεται εύκολα στον ψηφιακό κόσμο. Παρότι οι πλατφόρμες προσπαθούν να αναπτύξουν εικονικές αίθουσες, η βιωματικότητα λείπει.
«Δεν θυμάμαι το μάθημα, θυμάμαι πώς ένιωθα με τους συμμαθητές μου», έγραψε ένας μαθητής σε έρευνα της UNESCO για την επίδραση της τηλεκπαίδευσης.
Σίγουρα η λύση δεν είναι η δαιμονοποίηση της τεχνολογίας, αλλά η ένταξή της με μέτρο και στόχο. Η ψηφιακή εκπαίδευση μπορεί:
– Να υποστηρίξει διαφοροποιημένη διδασκαλία
– Να ενισχύσει την πρόσβαση στην πληροφορία
– Να βοηθήσει μαθητές με ειδικές ανάγκες
Ωστόσο, δεν πρέπει να αντικαταστήσει τη φυσική τάξη, αλλά να λειτουργήσει ενισχυτικά.
Η αληθινή επαφή δεν είναι «περιττή πολυτέλεια» — είναι η ουσία της εκπαίδευσης. Σε μια εποχή τεχνολογικής έξαρσης, το σχολείο καλείται να διατηρήσει την ανθρώπινη διάσταση της μάθησης.
Πηγή[alfavita.gr]
Τα πάντα για τη Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση του Νομού Ημαθίας.
